Theo phân tích về diễn biến thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý III/2026 của S&I Ratings, phát hành đã có sự chậm lại khi lãi suất cao. Toàn thị trường ghi nhận 153 đợt phát hành thành công, trị giá 179,4 nghìn tỷ đồng, giảm 26% so với quý II nhưng tăng 7,8% so với cùng kỳ năm trước. Xu hướng này tương tự năm 2025, phát hành tăng mạnh trong quý II rồi giảm trong quý III.
Phát hành ra công chúng lập kỷ lục với 16 đợt, tổng giá trị 31,6 nghìn tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ. Ngân hàng thương mại thực hiện 8 đợt, thường có quy mô 1.000 - 3.000 tỷ đồng; riêng Agribank phát hành 15 nghìn tỷ đồng. 8 đợt còn lại thuộc các doanh nghiệp ngoài ngân hàng như ACBS, TCBS, F88, Masan Meatlife và Thuận Đức, phần lớn có quy mô dưới 1.000 tỷ đồng.
 |
| Giá trị trái phiếu phát hành theo quý (nghìn tỷ VND), theo hình thức phát hành riêng lẻ và công chúng. |
9 tháng đầu năm, tổng giá trị phát hành đạt 464,1 nghìn tỷ đồng, tăng 6,7% so với cùng kỳ. Trái phiếu đáo hạn đạt 132,8 nghìn tỷ đồng, tăng 5,7%; mua lại trước hạn đạt 228,6 nghìn tỷ đồng, giảm 4,5%. Giá trị phát hành ròng đạt 102,6 nghìn tỷ đồng. Đến cuối tháng 9, dư nợ trái phiếu lưu hành tăng 7,1% so với cuối năm 2025, lên 1,54 triệu tỷ đồng.
| Trong khi lượng phát hành biến động, lãi suất tiếp tục tăng ở các nhóm ngành. So với vùng đáy năm 2025, lãi suất coupon bình quân tăng khoảng 250 điểm cơ bản, dù tốc độ tăng chậm lại trong quý III. Lãi suất phát hành bình quân của ngân hàng đạt 8,85%/năm, vượt mức bình quân 8,7%/năm của năm 2022, song mức cao nhất ghi nhận trong năm 2022 là 9,7%/năm. |
Mức tăng này thấp hơn tăng trưởng GDP 9 tháng (9%) và tăng trưởng tín dụng (11,59%). Nhu cầu tín dụng cao kéo lãi suất đi lên, làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp. Các tổ chức phát hành cũng phải đáp ứng yêu cầu tuân thủ theo Nghị định 200/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 5/6/2026.
Trong nhóm bất động sản, số đợt phát hành thành công giảm từ 43 trong quý II xuống 21 trong quý III, giá trị phát hành giảm 55%. Dù giảm so với quý trước, giá trị phát hành của toàn nhóm vẫn tăng 27% so với cùng kỳ, còn lũy kế chín tháng tăng 121%. Các chuyên gia từ S&I Ratings cho rằng, lãi suất cao tác động đến chi phí vốn, tiến độ dự án nhưng nhu cầu huy động vốn cho bất động sản vẫn lớn.
Đối với ngân hàng, giá trị phát hành quý III đạt 120 nghìn tỷ đồng, tăng 7% so với quý II và 11,8% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tổng phát hành chín tháng giảm 20% so với cùng kỳ năm trước. S&I Ratings nhận định cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) theo Thông tư 50, chỉ cho phép trái phiếu đủ điều kiện vốn cấp 2 được tính vào mẫu số, phần nào làm giảm động lực phát hành. Trái phiếu ngân hàng chiếm 2/3 lượng phát hành, ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng chung.
Trong quý IV/2026, khoảng 93 nghìn tỷ đồng trái phiếu dự kiến đáo hạn, cao nhất năm. Riêng bất động sản chiếm 46,9 nghìn tỷ đồng, gần một nửa tổng giá trị đáo hạn. Năm 2027, S&I Ratings ước tính lượng trái phiếu đáo hạn đạt 276 nghìn tỷ đồng, tăng 22% so với năm 2026; trong đó bất động sản chiếm 156 nghìn tỷ đồng, tương đương 57%. Vì vậy, phát hành mới còn gắn với nhu cầu cơ cấu các khoản nợ hiện hữu, bên cạnh huy động vốn triển khai dự án.
 |
| Quy mô phát hành trái phiếu bình quân (tỷ đồng). |
Về triển vọng, S&I Ratings cho rằng, nhu cầu vốn trung và dài hạn cho bất động sản, đô thị, giao thông, năng lượng và công nghiệp tiếp tục hỗ trợ thị trường. Dù vậy, rủi ro lạm phát và lợi suất trái phiếu chính phủ quốc tế ở mức cao có thể khiến lãi suất duy trì cao ít nhất đến nửa đầu năm 2027. Chi phí huy động vốn tiếp tục tạo sức ép đối với các doanh nghiệp có hệ số đòn bẩy cao. Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần tiếp tục quá trình tái cấu trúc theo hướng bền vững, mở rộng cơ sở nhà đầu tư nhằm đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.
Đối với việc huy động vốn trên thị trường quốc tế, S&I Ratings cho biết, Chính phủ đang xem xét phát hành trở lại trái phiếu quốc tế, đồng thời đẩy mạnh lộ trình nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư (Investment Grade). Việc cải thiện xếp hạng tín nhiệm có thể giúp giảm hệ số rủi ro áp dụng đối với trái phiếu chính phủ Việt Nam theo chuẩn Basel từ 100% xuống 50%, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các ngân hàng nước ngoài nắm giữ trái phiếu Việt Nam.
Ở cấp tổ chức, SHB đã phát hành 229 triệu SGD trái phiếu quốc tế, gồm 129 triệu SGD kỳ hạn ba năm, lãi suất 2,9%/năm và 100 triệu SGD kỳ hạn năm năm, lãi suất 3,15%/năm. Khoản phát hành được SMBC hỗ trợ phòng ngừa rủi ro tỷ giá thông qua hoán đổi sang USD; trái phiếu được S&P Global Ratings xếp hạng AA nhờ bảo lãnh của CGIF, quỹ tín thác thuộc ADB. Vietcombank cũng có kế hoạch phát hành trái phiếu quốc tế.
Tuy nhiên, chi phí huy động ngoài nước không chỉ gồm lãi suất tham chiếu và chênh lệch tín dụng mà còn có phí thu xếp, xếp hạng tín nhiệm, phòng ngừa rủi ro tỷ giá. S&I Ratings cho rằng, việc tham gia thị trường quốc tế còn góp phần xây dựng đường cong lợi suất tham chiếu và đa dạng hóa nhà đầu tư./.
