Chiều 23/7, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Diễn đàn “Tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển nguyên liệu bền vững cho ngành gỗ chế biến sâu”, nhằm tìm giải pháp tháo gỡ các điểm nghẽn về phát triển vùng nguyên liệu cho ngành gỗ.

Ông Bùi Trung Nghĩa - Phó Chủ tịch VCCI phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: Hải Anh

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Bùi Trung Nghĩa - Phó Chủ tịch VCCI cho biết, sau gần 3 thập kỷ phát triển, ngành chế biến gỗ Việt Nam đã trở thành một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế với kim ngạch hơn 17 tỷ USD vào năm 2025, đứng thứ 5 thế giới, thứ 2 châu Á và dẫn đầu Đông Nam Á về xuất khẩu gỗ, sản phẩm gỗ. Đây là nền tảng quan trọng để ngành hướng tới mục tiêu phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, theo ông Bùi Trung Nghĩa, dư địa tăng trưởng trong giai đoạn tới sẽ không còn đến từ việc mở rộng quy mô sản xuất, mà phải dựa trên chất lượng tăng trưởng, năng suất và khả năng thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường. Những quy định ngày càng chặt chẽ về chống mất rừng, giảm phát thải các-bon, truy xuất nguồn gốc, cùng xu hướng tiêu dùng xanh đang đặt ngành gỗ trước yêu cầu phải thay đổi mô hình phát triển.

Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình của nhiều chuyên gia tham dự diễn đàn. Ông Ngô Sỹ Hoài - Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) cho rằng, nếu 30 năm qua, ngành lâm nghiệp thành công trong việc mở rộng diện tích rừng trồng, thì 30 năm tới phải tập trung nâng cao chất lượng gỗ và giá trị trên mỗi mét khối nguyên liệu. Mục tiêu không còn là “trồng nhiều để khai thác nhiều”, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một diện tích rừng, thông qua phát triển rừng gỗ lớn, ứng dụng khoa học - công nghệ và nâng cao năng lực chế biến sâu.

Ở góc độ thị trường, bà Bùi Thị Nha Trang - Quản lý bộ phận Chứng nhận các tiêu chuẩn bền vững, Control Union Việt Nam nhận định, thương mại lâm sản toàn cầu đang chuyển từ mô hình “dựa trên niềm tin” sang “dựa trên bằng chứng”. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ phải chứng minh tính hợp pháp của nguồn nguyên liệu, mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, quản lý rừng bền vững và kiểm soát phát thải các-bon trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Đây vừa là áp lực, vừa là động lực để ngành gỗ Việt Nam đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh.

Tại diễn đàn, các chuyên gia cho rằng, phát triển bền vững ngành gỗ không chỉ dừng ở việc mở rộng diện tích rừng trồng, mà cần chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng nguyên liệu, đổi mới công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, có khả năng truy xuất nguồn gốc.

Ông Ngô Sỹ Hoài cũng chỉ rõ, nhu cầu nguyên liệu của ngành chế biến gỗ đang ở mức rất lớn và tiếp tục gia tăng, nếu vẫn duy trì mô hình khai thác gỗ nhỏ theo chu kỳ ngắn, giá trị gia tăng của ngành sẽ khó được cải thiện.

Theo ông Ngô Sỹ Hoài, định hướng phát triển trong giai đoạn tới là chuyển mạnh sang trồng rừng gỗ lớn, ứng dụng giống năng suất cao, lâm nghiệp thông minh và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên rừng. Thay vì chỉ gia tăng sản lượng khai thác, ngành cần hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị, qua đó vừa tăng hiệu quả kinh tế, vừa góp phần bảo vệ tài nguyên và môi trường.

Các ý kiến tại diễn đàn thống nhất rằng, mục tiêu 25 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu vào năm 2030 không đơn thuần là bài toán tăng thêm sản lượng, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện ngành gỗ theo hướng xanh và bền vững, giảm phát thải các-bon. Đây được xem là nền tảng để ngành gỗ Việt Nam giữ vững vị thế trong nhóm quốc gia xuất khẩu gỗ hàng đầu thế giới./.